Een boek is pas een boek als het een boek is, dwz als het manuscript of de kopy gezet, gedrukt en gebonden is. Dit gebeurt tegenwoordig met technische middelen als de computer en niet meer op grond van loden letters. In vijf eeuwen boekdrukkunst zijn kwaliteitsnormen ontwikkeld die een goede drukker beheerst, zowel visueel in lay-out als in druktechnieken.
De boekenmakers (en met dit ouderwetse woord bedoelen we ieder die op enigerlei wijze betrokken is bij het maken van boeken: uitgever, vormgever, zetter, drukker, papierfabrikant, reproductietechnicus, binder en andere toeleveranciers) doen hun werk om de lezer een mooi en kwalitatief goed boek aan te reiken.
De middelen: de typografie.
In de komende tekst leest u over de technische hulpmiddelen en vaardigheden waaruit het grafisch vak bestaat.
De taal van de drukker is met al zijn vakjargon uniek in zijn soort.
De Maat
De drukker bedient zich van een geheel eigen maatsysteem, dat nergens anders wordt gebruikt. Er wordt niet gemeten in centimeters en millimeters, maar in augustijnen (cicero’s) en punten. Op de typografische liniaal, die 30 cm lang is, is de schaalverdeling zichtbaar en leesbaar. Ter vergelijking met de grootte van de letter, bv. Times New Roman 12, is dit 12 punten op de typografische liniaal.
De letter.
De letter is de stem van de gedrukte pagina . De leesbaarheid van een letter bezit een nauwkeurige parallel in de hoorbaarheid van de menselijke stem. Met andere woorden, er is een verschil in leesbaarheid volgens de boekenliefhebber en leesbaarheid volgens de oogarts.
We hebben schreefloze letters, die geen schreven, dwz voetjes, hebben en schreefletters, met voetjes. Deze worden ook wel de boekletters genoemd.
Voorbeeld: Ariel is een schreefloze letter en Times New Roman is een schreefletter.
Het Papier.
Papier is het meest in het oog lopende gedeelte van een boek.
Pocketboeken en andere ‘slappe’ boeken, in het vak heet dat gebrocheerd, zijn helemaal van papier, ook de omslag.
Er zijn twee soorten papier: houtvrij- en houthoudend papier, beiden hebben als grondstof hout. De soorten kennen verschillende bewerkingsprocessen met cellulose, vezels en houtslijp. Houthoudend papier is goedkoper en heeft als bezwaar dat het verkleurt (zie oude kranten). Boeken met alleen tekst drukt men gewoonlijk op houtvrij romandruk.
Wanneer papier gebruikt wordt om er een boek op te drukken, moet de machinerichting van de vellen evenwijdig zijn aan de rug van het boek waarin de vellen gevouwen worden.
Zou men dit niet doen, dan gaat het papier vocht- en uitzettingsgolven vertonen dwars op de richting van de rug, waardoor het boek moeilijk open of dicht wil. De juiste looprichting is elementair voor plezierig lezen.
Vormgeving.
Boek formaat
Boekformaten schoon gesneden in cm:
27.7 x 17
25 x 16
24 x 16
20 x 1220.5 x 15
22.5 x 15.5
17 x 11
Een boek is ook pas een boek als er iets op de bladzijde staat, zoniet dan spreken we van een dummy. De wijze waarop het gedrukte op de pagina staat heet de zetspiegel of bladspiegel. Dit is het belangrijkste van de hele typografie.
Bekijken we een boek kritisch dan moeten de twee pagina’s die tegenover elkaar staan een soort eenheid vormen.
De indeling van een boek.
Het begin van een boek heet voorwerk. Over de juiste volgorde van de elementen van het voorwerk bestaat soms verschil van mening. Wij houden de gangbare indeling aan:
(1) Franse titel
(2) Titel
(3) Geschiedenis van het boek’ en copyright-vermelding
(4) Opdracht
(5) Voorrede of Ten Geleide van een ander
(6) Inhoud
(7) Lijst van illustraties
(8) Verantwoording
(9) Corrigenda of errata
Al deze elementen moeten, als het enigszins kan, op een rechterpagina staan. Maar (3) staat altijd links, en (9) kan gerust links staan. Tegenover (2) kan een titelplaat of frontspice staan.
Belletrie heeft niet meer dan vier pagina’s voorwerk.
Hierna volgt de eigenlijke tekst van het boek.
Het nawerk kan zijn:
1. noten,
2. register
3. tenslotte het colofon: wie het boek heeft gedrukt, wie het reproductiewerk heeft gedaan en wie de typografie en het ontwerp van band en omslag, allemaal niet echt nodig, maar wel wenselijk en beleefd.
Zie voorbeeld boek
------------
|
023-52 92 42 8 Heemstede
